Van schilders en beeldhouwers tot keramisten en textielkunstenaars, Zoetermeer is een broedplaats voor creatieve geesten. Met deze rubriek wordt een platform geboden waarbij steeds een andere kunstenaar uit de kunstwereld van Zoetermeer voor het voetlicht wordt gebracht. Deze keer: Irene van der Winkel
Irene van der Winkel: Beelden (keramiek en beeldhouwwerk)
Irene van der Winkel (1956) groeide op in Rotterdam, waar ze haar schooltijd doorbracht. Op haar negentiende verhuisde ze naar haar vriend in Den Haag. “Toen ik zwanger was van mijn eerste dochter, gingen we op zoek naar een ander huis”, begint Irene lachend te vertellen. “En zo belandden we in 1989 in Zoetermeer. We waren destijds de allereerste bewoners van het Sneeuwwit in Rokkeveen. Een wijk die toen nog volop in ontwikkeling was.“
Creativiteit in de familie
Als kind was Irene altijd in de weer met knutselen. “Mijn moeder was erg creatief en deed veel met ons. We maakten zelf surprises, dat vond ik geweldig”, gaat Irene verder. Ook op school tekende Irene graag. “Ik stak wel een beetje boven de rest uit, maar verder heb ik er nooit iets mee gedaan.”
Na de middelbare school ging ze meteen werken. Haar vader, herinnert ze zich, was altijd bezig voor de krant. “Hij was wel handig met dingen maken. Mijn moeder bedacht het ontwerp, en mijn vader maakte het dan bijvoorbeeld van hout.” Een creatief duo, elk op hun eigen manier.
Van de drie broers en haar zus is alleen haar zus kunstzinnig bezig. Net als Irene werkt zij met keramiek. Irene’s eigen kinderen zijn vooral druk met werk en minder met creativiteit. “Ik heb het nog niet doorgegeven aan de volgende generatie”, zegt Irene met een knipoog.
Van lesdroom naar kantoorleven
Irene had na de middelbare school eigenlijk graag willen doorleren. Een MO-opleiding Tekenen leek haar perfect. “Ik wilde graag lesgeven, maar het was allemaal wat complex en veel gedoe. En er moest ook geld in het laatje komen”, geeft Irene nuchter aan. De keuze viel daarom op werken in plaats van studeren.
Toch liet de creatieve wereld haar niet los. Toen ze inmiddels in Den Haag woonde, volgde Irene de opleidingen Creatieve Handvaardigheid en Creatieve Bezigheidsbegeleiding. Daarmee had ze alsnog het onderwijs in gekund. “Maar dat heb ik uiteindelijk niet gedaan,” vertelt ze. “Ik ben in het administratieve werk gerold en op kantoor beland.” Irene bleef in het administratieve vak tot aan haar pensioen. Creativiteit bleef echter een stille, maar constante onderstroom, ook met haar dochters was ze altijd wel bezig.
Hoe Irene haar creatieve pad toch vond
Eind 1998 besloot Irene dat het tijd was om haar creatieve nieuwsgierigheid weer te volgen. “Ik dacht: kom, ik ga eens kijken wat er op het gebied van klei te doen is”, aldus Irene. Tijdens haar opleiding Creatieve Handvaardigheid had ze al kennisgemaakt met allerlei materialen, maar één ding stak erbovenuit. “Klei vond ik het allerleukste om mee te werken, dus dat ben ik gaan zoeken.”
Die zoektocht bracht haar in 1998 bij de Vrije Academie Zoetermeer. Sindsdien is de vrijdag heilig: dan werkt Irene nog altijd in het keramiekatelier van CKC & Partners. Bij de Vrije Academie kreeg ze les van Dick Blacquière. “Daar ben ik begonnen met handvormen en draaien. Dat was zó leuk. Ik begon met het maken van stenen: drie stuks, en ik heb ze nog steeds”, herinnert Irene zich. Het past bij haar: wat betekenis heeft, blijft.
Toen de Vrije Academie verhuisde naar het nieuwe CKC-gebouw, verhuisde Irene gewoon mee. Bij de opening mocht ze zelfs demonstreren in het keramieklokaal. Koningin Beatrix, die de opening deed, liep langs, keek toe en zei: “Oh, u bent al vaardig!” Irene schiet er nog van in de lach. “De vaas die ik toen draaide, heb ik nog steeds. Ik noem hem mijn ‘Koninginnevaas’.”
 |
 |
 |
Naast haar wekelijkse atelieruren volgt Irene regelmatig workshops en masterclasses, ook in het buitenland. Vooral keramiek en (ingekleurd) porselein blijven haar uitdagen en inspireren.
Hoewel Irene thuis vrijwel alles zelf kan maken, blijft het CKC een onmisbare plek in haar leven. Niet alleen vanwege de ovens, het materiaal en de jarenlange opbouw van kennis en techniek, maar vooral door het samenzijn. Juist die creatieve gemeenschap maakt dat ze zich ieder jaar opnieuw inschrijft voor het keramiekatelier op de vrijdag.
Zoektocht naar perfectie
Irene is autodidact en brengt talloze uren door in haar atelier aan huis. In de loop der jaren ontwikkelde ze een duidelijke voorkeur voor porselein en (porselein)papierklei. “Dat is zo’n mooie witte klei. Het verwerken tot dunne, fragiele vormen trekt me enorm”, geeft Irene aan. Haar zwarte en witte kommen, draadschalen en architecturale objecten verbindt Irene vaak met suède veters, metaal of porseleinen kraaltjes. De doorzichtigheid van porselein blijft haar fascineren. Door steeds tot het uiterste te gaan, ontstaan veel van haar meest karakteristieke werken.
Maar Irene beperkt zich niet tot één materiaal. Ze experimenteert graag met andere soorten klei, glazuren, pigmenten en verschillende stooktechnieken. Vooral het werken met een saggar heeft haar nieuwsgierigheid gewekt. “Dat is een grote keramische container die wordt afgedekt met een ovenplaat en in de elektrische oven wordt geplaatst”, legt Irene geduldig uit. “Binnenin zit brandbaar materiaal. Mijn werkstukken worden ‘ingepakt’ met natuurlijke materialen, metalen en/of oxiden en carbonaten en gaan dan de saggar in.”
Na de stook blijft het altijd spannend. “Het is elke keer een verrassing hoe het werk eruit komt,” zegt Irene enthousiast. Juist dat onvoorspelbare maakt het proces voor haar zo inspirerend.
 |
 |
 |
Irene ontdekt het beeldhouwen
Vrij recent begon Irene met een nieuwe reeks 2D‑werken: witte porseleinen objecten op een diepzwart vlak. Het sterke contrast laat het porselein bijna oplichten. Precies wat haar zo aanspreekt. Ook het beeldhouwen is van de laatste jaren. “Ik heb een heel breed interessegebied”, legt Irene uit. “Keramiek doe ik al sinds de vorige eeuw, en beeldhouwen nu drie jaar. Het trok me altijd al, maar je kunt niet alles tegelijk. Nu ik met pensioen ben, heb ik de tijd.”
Waar ze vroeger met klei vooral opbouwde, werkt ze nu juist andersom. “Nu haal ik het materiaal weg. En wat eraf is, kan er niet meer bij”, vertelt Irene met een glimlach. Drie jaar geleden volgde ze een beeldhouwcursus aan de Maanweg in Den Haag en dat beviel zo goed dat ze het nog steeds doet. Irene werkt voornamelijk met albast, hardsteen en serpentijn. Toch blijft haar grootste liefde het keramiekatelier.
 |
 |
 |
Irene blijft in beweging
Irene is actief lid van meerdere kunstenaarscollectieven, waaronder NABK (Nationale Associatie van Beeldende Kunstenaars), ArtiBrak en Stichting Ateliers 1819. Haar werk is regelmatig te zien op kunstmarkten en in galerieën binnen én buiten Zoetermeer.
Hoogtepunten zijn er genoeg. Denk aan de tentoonstellingen in het CKC, haar solo-expositie 
Krokant Wit en de verrassende samenwerkingen met andere disciplines, zoals de schildergroep en het Digital Art Lab tijdens ‘Taarten en Gebak’. Ook het jaarlijkse raku-stoken is inmiddels een traditie, net als de inspirerende busreizen naar Parijs. “Geweldige herinneringen, en voorlopig ga ik nog door!”, rondt Irene enthousiast af.
In september 2025 was haar werk te zien tijdens de expositie Keramiek en Beelden bij Galerie ArtiBrak in Voorburg. En in Zoetermeer hing haar werk tot voor kort nog op de KunstRotonde van Ateliers 1819 aan de Tintlaan.
Op dit moment werkt Irene aan enkele nieuwe stukken voor De Verbeelding 2026, de kunstroute in Nootdorp/Pijnacker. Het Verbeeldingsweekeinde vindt plaats in het laatste weekend van september, van vrijdag 25 tot en met zondag 27 september.
Voor meer informatie over Irene van der Winkel zie haar website. Irene nomineert graag Marja Spijker of Peter Waltman als een van de volgende in deze rubriek.
Foto’s en copyrights Irene van der Winkel: Gevouwen, Wild Gras, Hangende Steen, Kom met Stippeltjes, Kom met horizontale streep, Twin, Oude Man Verbinding 3bij3…….
Tekst Christ van Gestel
Overzicht Kunstenaar in Beeld
Alle Zoetermeerse kunstenaars die in onze vaste rubriek: ‘Kunstenaar in Beeld’, aan bod zijn gekomen kunt u hier terugvinden: Overzicht Kunstenaars in beeld.
