Van schilders en beeldhouwers tot keramisten en textielkunstenaars, Zoetermeer is een broedplaats voor creatieve geesten. Met deze rubriek wordt een platform geboden waarbij steeds een andere kunstenaar uit de kunstwereld van Zoetermeer voor het voetlicht wordt gebracht. Deze keer: Christian de Jong van Raath
Christian de Jong van Raath: Beelden (mixed media collagist)
Christian de Jong van Raath (1956) groeide op in Den Haag, maar verhuisde op zijn dertiende met zijn ouders naar Voorschoten. Pas in 1994 streek hij zelf neer in Zoetermeer. “Mijn vrouw Nellie ging hier werken, dus zo kwamen we uiteindelijk in deze stad terecht”, begint Christian uit te leggen. Een praktische keuze die uitgroeide tot een blijvende thuisbasis.
De verzamelaar
Sinds zijn zesde is Christian een onvermoeibare verzamelaar. Alles wat zijn nieuwsgierigheid prikkelt, mag mee naar huis. Elke vlooienmarkt ziet hij als een nieuw jachtterrein, vol verborgen schatten. Wanneer mensen hem vragen wat hij eigenlijk verzamelt, antwoordt zijn vrouw steevast: “Wat niet.”
Van een roestig, platgereden blikje tot een prachtig stuk aangespoeld hout: niets is te gewoon of te
vreemd. “Strandjutten is een van mijn favoriete bezigheden”, zegt Christian met een brede lach. “Mijn zolder is inmiddels één groot rariteitenkabinet.”
Creativiteit zat niet bepaald in de familie, vertelt Christian droogjes. “Totaal eigenlijk niets. Mijn ene broer kon wel aardig accordeon spelen, maar daar had ik niets mee.” Toch heeft hij zelf wél iets doorgegeven: een van zijn twee zonen studeerde aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam, richting advertising, en werkt nu op een communicatie-afdeling. De andere zoon koos een heel andere weg en begeleidt mensen als burnout‑coach.
De kiem van Christians eigen creatieve drang werd al vroeg gelegd, tijdens wandelingen met zijn opa door Amsterdam. Steevast eindigden ze op het Waterlooplein, de beroemde vlooienmarkt. “Daar is de basis gelegd van mijn verzameling,” zegt Christian. Pas veel later zou hij ontdekken hoeveel hij met al die vondsten kon doen en hoe ze zijn creatieve wereld zouden vormen.
De Stijl als startpunt
Op de middelbare school ontdekte Christian tijdens de tekenlessen zijn interesse in kunstgeschiedenis. Vooral de periode De Stijl vanaf 1917 trok hem meteen. Boeken over die stroming werden al snel een nieuwe verzamelmissie. Na zijn middelbare schooltijd koos Christian echter een heel andere richting. Hij volgde een hbo‑opleiding klinische chemie en bouwde een carrière op als hoofdanalist in een laboratorium.
Christian's creatieve ommezwaai
Christians kunstliefde bleef altijd op de achtergrond meedraaien, terwijl zijn verzameling steeds bonter werd. In de jaren tachtig stond hij samen met een vriend regelmatig op de legendarische vlooienmarkt in de Houtrusthallen in Den Haag. Familie en vrienden verzamelden spullen voor hen, die ze in twee kelders opsloegen. Daaruit haalden ze de meest bijzondere vondsten voor de markt.
In 1998 veranderde alles. Een ongeluk dwong Christian tot een lange revalidatie, en juist in die periode vond hij de weg terug naar zijn oude passie: kunst. Tijdens het honderdjarig bestaan van De Stijl bezocht hij in 2017 De Lakenhal in Leiden. Daar ontdekte hij het Dadaïsme en de pioniers van het eerste uur. Vooral Tristan Tzara, Hugo Ball, Marcel Janco, Marcel Duchamp, Jean Arp en Theo van Doesburg trokken zijn aandacht.
“De stijl van Theo van Doesburg sprak me enorm aan. Ik zag veel collages en dacht: dát wil ik ook proberen”, aldus Christian. Met zijn eigen verzameling knipsels en ideeën ging hij aan de slag. Alleen… ruimte had hij nauwelijks, en zijn vrouw zat niet te wachten op een kamer vol kunstobjecten.
Begin 2019 kwam er onverwacht een kans: bij restaurant Fattoria Naturale in Berkel en Rodenrijs, mocht hij een expositie naar eigen idee inrichten. Zo ontstond Fattoria Dell’Arte. De expositie liep goed, maar moest in 2020 abrupt stoppen door de komst van het coronavirus.
Collages met een boodschap
Christian maakt vooral collages en assemblages, opgebouwd uit een mix van materialen en technieken. “Ik combineer verschillende objecten uit mijn verzamelingen om er één nieuw kunstwerk van te maken”, legt Christian verder geduldig uit. “Knipsels, foto’s, tekstfragmenten, noem maar op, alles kan samen een nieuw uniek geheel vormen.”
 |
 |
 |
Zijn grootste inspiratiebron is het Dadaïsme, ontstaan tijdens de Eerste Wereldoorlog als protest tegen zinloos geweld. “Omdat geweld nog steeds dagelijks aanwezig is, vind ik het Dadaïsme dé kunstvorm om daar iets over te zeggen”, vertelt Christian. Naast Theo van Doesburg inspireren ook Marcel Duchamp, Man Ray (surrealistische fotograaf), Joseph Cornell (kijkkastjes) en Thierry W. Despont hem sterk. Daar komt nog iets bij: Christian haalt veel ideeën uit musea. “Als ik musea bezoek en surrealistische werken zie, gaat er meteen iets borrelen”, zegt hij. “Dan denk ik: hé, ik heb thuis dit en dat en als ik dat combineer, ontstaat er weer iets nieuws. Zo groeit elke collage stap voor stap.”
 |
 |
 |
Rebirth of Dadaïsme
Hoewel Christian geen eigen atelier heeft, is zijn werk wél te zien. Sinds 2021 exposeert hij 
semi‑permanent in De Bakkerswinkel in de Dorpsstraat, onder de titel ‘Rebirth of Dadaïsme’. Een passende naam, want gezien de chaos in de wereld is deze kunstvorm helaas nog altijd actueel. Ook buiten Zoetermeer trok zijn werk aandacht. Afgelopen zomer (2025) was Christian onderdeel van het grootschalige ‘Festival op de A10’ op de ring rond Amsterdam, tijdens de viering van 750 jaar Amsterdam. Een bijzondere plek voor zijn collages en assemblages: midden op de snelweg.
Dromen voor de toekomst
Sinds eind 2023 overwinteren Christian en zijn vrouw in Spanje. Daar werkt hij in alle rust aan nieuw werk, zonder afleiding en met volop ruimte om te experimenteren. Ook voor de toekomst heeft hij een duidelijke wens. “Ik ben een verzamelaar en neem moeilijk afscheid van mijn collages,” zegt hij. “Maar ik hoop dat mensen door dit artikel weten wie ik ben. Het lijkt me mooi om samen projecten te doen met andere kunstenaars.”
 |
 |
 |
Popart ontmoet Dada
Vanaf zaterdag 9 mei 2026 openen Christian en collega‑kunstenaar Arno Overdevest de deuren van hun nieuwste gezamenlijke project: van Engelenbak naar Soepblik. Een speelse mix van Popart en Dadaïsme vormt de rode draad. Het atelier aan de Meerweg 55 in Berkel en Rodenrijs verandert die dag in een levendige kunstspeeltuin, aangevuld met eigenzinnige dada‑objecten van beide kunstenaars. “Ik ben nog iets aan maken van ene René Magritte: iets met een bolhoed. Ik heb die spullen en dat komt nog wel op tijd af”, rondt Christian lachend af.
Voor meer informatie over Christian de Jong van Raath kun je zijn Instagrampagina’s bekijken: Fattoria_dell_arte en djvr_art. Christian nomineert graag Wolfram Querfurth als een van de volgende in deze rubriek.
Foto’s Copyrights Christian de Jong van Raath: Naar Duchamp, Collage Amsterdam 750, Strandjutten, Catastrophe (2030), Ontmanteld, Bij Corpus Activum, Fattoria, Medusa, Naar Schwitters….
Portretfoto: Gerhard Nel visual artist
Tekst: Christ van Gestel
Overzicht Kunstenaar in Beeld
Alle Zoetermeerse kunstenaars die in onze vaste rubriek: ‘Kunstenaar in Beeld’, aan bod zijn gekomen kunt u hier terugvinden: Overzicht Kunstenaars in beeld.
