U heeft zich vast wel eens afgevraagd waar een straatnaam naar vernoemd is of wat de betekenis ervan is. In onze vaste rubriek Straat in Beeld gaan we op zoek naar de achtergrond van bijzondere straatnamen. Deze week is aan de beurt: de Quistplan in de wijk Noordhove.
In de wijk Noordhove ligt het Quistplan, een straat die haar naam dankt aan de Nederlandse architect Wim Gerhard Quist (1930–2022). De straat maakt deel uit van de architectenbuurt, waar verschillende straten zijn vernoemd naar invloedrijke architecten uit binnen- en buitenland.
Opvallend is dat in deze buurt een onderscheid wordt gemaakt in de straatnamen. Buitenlandse architecten kregen een straatnaam met het achtervoegsel ‘lijn’, zoals de Nervilijn, genoemd naar de Italiaanse architect Pier Luigi Nervi. Nederlandse architecten daarentegen kregen het achtervoegsel ‘plan’, zoals bij Quistplan. Zo vormt de wijk als het ware een kleine kaart van de architectuurgeschiedenis.
 |
 |
Een architect van eenvoud en precisie
Wim Gerhard Quist werd in 1930 geboren in Amsterdam en groeide uit tot een van de bekendste Nederlandse architecten van de tweede helft van de twintigste eeuw. Nog vóór hij zijn studie aan de Academie van Bouwkunst afrondde, won hij al de prestigieuze Prix de Rome, een belangrijke prijs voor jonge architecten.
Quist stond bekend om zijn heldere, strakke ontwerpen. In zijn gebouwen spelen eenvoudige geometrische vormen een belangrijke rol: kubussen, rechthoeken, cirkels en driehoeken. Versiering vond hij meestal overbodig. Voor Quist draaide architectuur vooral om de essentie van een gebouw: de functie, de constructie en de relatie met de omgeving. Die rationele benadering leverde hem de bijnaam 'de magiër van de kubus' op.
Een man met principes
Die strakke en doordachte benadering nam Quist uiterst serieus – en niet alleen tijdens het ontwerpproces. Hij bleef zijn gebouwen zijn hele leven volgen en bemoeide zich actief met aanpassingen en onderhoud.
Toen in 2021 een nieuw, weinig onderscheidend kantoorgebouw tegen zijn ontwerp in Rotterdam-Kralingen dreigde te worden ‘aangeplakt’, trok hij naar de rechter. Met succes. Voor Quist was architectuur geen wegwerpproduct, maar iets waarvan de kwaliteit en samenhang bewaakt moesten worden.
Bekende gebouwen
In Nederland zijn veel bekende gebouwen van Quist te vinden. Hij ontwierp onder meer:
de Rotterdamse Schouwburg (bijgenaamd De kist van Quist)- het Maritiem Museum in Rotterdam
- het Museon in Den Haag
Daarnaast werkte hij aan bruggen, waterwerken, kantoren en musea door het hele land. Van 1975 tot 1979 was hij bovendien Rijksbouwmeester, een functie waarbij hij adviseerde over de kwaliteit van overheidsarchitectuur in Nederland.
De mens achter de architect
Quist was twee keer getrouwd. Uit zijn eerste huwelijk kreeg hij twee kinderen; zijn tweede huwelijk bleef kinderloos. Over zijn privéleven is verder weinig bekend. Zoals bij veel architecten staat vooral zijn werk centraal.
Quist liet zich nauwelijks leiden door architectuurtrends. Terwijl andere architecten experimenteerden met decoratieve stijlen, bleef hij zoeken naar wat hij zelf “de essentie van architectuur” noemde. Zijn gebouwen zijn daardoor sober, maar tegelijkertijd zorgvuldig ontworpen en indrukwekkend in hun eenvoud.
Zoetermeer
Voor Zoetermeer heeft Wim Quist bovendien een directe betekenis. In de jaren negentig ontwierp hij een kantoorgebouw aan de Louis Braillelaan 100, in Rokkeveen. Het gebouw werd tussen 1992 en 1994 gerealiseerd en vormt een duidelijk voorbeeld van Quists geometrische architectuur. Daarmee is niet alleen een straat in Zoetermeer naar hem vernoemd, maar is zijn werk ook daadwerkelijk in de stad terug te zien.
Tekst: Shirley Weemeijer
Foto ('s) door: Hans Heemskerk
Bronnen:
Portret van architect Wim Quist: uit 1973, via Wikimedia Commons (CC0), Stadsarchief Rotterdam, Collectie Ary Groeneveld
Rotterdamse schouwburg: via Wikimedia Commons (CC0), Gerardus
Louis Braillelaan 100: Shirley Weemeijer
Zie voor een overzicht van alle straten: Straat in beeld
