Lezing over het boek ‘De Kracht van Verlies’

Vereniging Paloeloe organiseert op zondag 17 mei 2026 een lezing/presentatie over het boek ‘De Kracht van Verlies’, geschreven door auteur dr. Varina Tjon A Ten. Met het boek “De Kracht van Verlies” brengt dr. Varina Tjon A Ten een vaak onderbelicht, maar cultureel belangrijk thema opnieuw onder de aandacht: de rituelen en gebruiken rond overlijden bij Creoolse Surinamers.

Tjon A Ten vond het vastleggen hiervan noodzakelijk. Als eerste publiceerde zij in 1992 wetenschappelijk onderzoek over dit onderwerp om dit in 2022, 30 jaar later, weer op te pakken.

Gestart wordt met de aankondiging van het overlijden, de voorbereidingen die hierna worden getroffen in aanloop naar de begrafenis/crematie, het inschakelen van afleggers (dinari), de waarde van het doorbreken van banden met de dode en de nabestaanden door de uitvoering van traditionele rituelen en gebruiken bij overlijden. Er wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de werkzaamheden van de afleggers, waarbij niet alleen de bijbehorende regels voor hen, maar ook die voor de nabestaanden worden besproken. De laatste jaren spelen ook dragers, gekozen door de nabestaanden, een steeds belangrijkere rol bij de uitvaartplechtigheid; ook dit komt uitvoerig aan de orde. Tot slot worden de activiteiten vóór en na de begrafenis/crematie besproken, evenals de impact van Covid-19.

“Verlies is universeel, maar de manier waarop we ermee omgaan verschilt per cultuur,” zegt Tjon A Ten. “Binnen de Surinaams-Creoolse gemeenschap staat niet alleen het afscheid centraal, maar juist ook het vieren van het leven dat geweest is. Het vastleggen van deze kennis is essentieel om cultureel erfgoed te behouden.”

Brug tussen Verleden en Toekomst

Door eeuwenlange mondelinge overdracht is veel kennis over deze rituelen verloren gegaan. In dit boek beschrijft Tjon A Ten stap voor stap de traditionele processen rond overlijden en uitvaart:
• De rol van de afleggers (dinari) en de regels en rituelen die zij, maar ook de nabestaanden, volgen;
• De betekenis van het losmaken van de banden tussen overledene en nabestaanden;
• De dragers, die de laatste jaren een steeds grotere rol vervullen in de uitvaartplechtigheid;
• De impact van Covid-19, dat door beperkingen bij rouwrituelen de verwerking van verlies bemoeilijkte.

Met respect voor de traditie zet Tjon A Ten uiteen hoe deze rituelen troost en verbondenheid bieden en bijdragen aan het herstel na verlies. Ook een wezenlijk deel van het boek gaat over de oorsprong en de basis van de rituelen.

Over de auteur

Dr. Varina Tjon A Ten (1952) promoveerde in 1987 aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Varina Tjon-A-Ten verhuisde op haar twaalfde van Suriname naar Nederland. Ze studeerde Klinische Pedagogiek aan de Rijksuniversiteit Utrecht. In 1987 promoveerde ze in de Sociale Wetenschappen aan de Rijksuniversiteit in Utrecht op het thema Surinaamse kinderen in het Nederlandse onderwijs. Ze heeft zich in haar loopbaan ingezet voor inclusie, onderwijsverbetering en vrouwenemancipatie.

Ze was onder meer werkzaam als onderzoeker en beleidsmedewerker bij diverse instellingen, op het gebied van culturele minderheden, om later in haar carrière diverse directeurs- en bestuursfuncties te bekleden. Ook is ze Tweede Kamerlid geweest.

In 1992 publiceerde zij een eerste studie naar overlijden en voorzieningen in Nederland bij Surinamers, gevolgd door Stof in de Wind (1995), over de uitvaarttradities bij diverse Surinaamse groepen. Met “De Kracht van Verlies” keert zij terug naar een onderwerp waar zij als pionier in Nederland aandacht voor vroeg.

Praktische informatie:

• Wanneer: zondag 17 mei 2026.
• Waar: Vereniging Paloeloe, Abdissenbos 15, 2715 XA Zoetermeer.
• Tijd: 14:30 uur.
• Toegang: gratis voor leden, € 5 voor anderen (pinnen mogelijk).
• Extra’s: boeksignering, netwerken met hapjes en drankjes.

Bereikbaarheid: gratis parkeren. Met OV: Randstadrail 3 of 4 vanaf Den Haag CS, uitstappen bij Station Centrum West. Meld u aan en luister naar de rituelen en gebruiken rond overlijden bij Creoolse Surinamers.

Boekgegevens

Titel: De Kracht van Verlies – Traditionele Rituelen en Gebruiken bij Overlijden van Creoolse Surinamers
Auteur: Dr. Varina Tjon A Ten
Uitgever: Evita Media
Portret Varina Tjon A Ten: Copyright © Lidwien van de Ven, 2023
ISBN: 978-90-9041026-5
Type Boek: softcover
Aantal pagina’s: 84
Prijs: € 22,50