Van schilders en beeldhouwers tot keramisten en textielkunstenaars, Zoetermeer is een broedplaats voor creatieve geesten. Met deze rubriek wordt een platform geboden waarbij steeds een andere kunstenaar uit de kunstwereld van Zoetermeer voor het voetlicht wordt gebracht. Deze keer: Wolfram Querfurth.
Wolfram Querfurth: Beelden (verzamelaar en bedenker creatieve oplossingen)
Wolfram Querfurth (84) verzamelaar en bedenker van creatieve oplossingen, groeide op ‘in een kolenpot’, zoals hij het zelf noemt: het Duitse Ruhrgebied. “Ik ben een grensgeval, geboren in Gelsenkirchen”, begint Wolfram nuchter. Zijn leven kreeg een verrassende draai toen de liefde hem naar Nederland bracht. Als dienstplichtige in een lastige tijd zocht hij tijdens een korte vakantie op Ameland wat ontspanning en daar ontmoette hij zijn toekomstige vrouw.
Met een brede lach vertelt hij hoe zijn beeld van Nederland toen volledig kantelde: “Ik dacht altijd dat Nederland zo plat als een dubbeltje was. Loop ik op het strand twee dames tegen het lijf in korte shorts… bleek het helemaal niet zo te zijn. Niet alles was zo plat als ze altijd zeiden.” Wolfram trouwde met haar, verhuisde en bleef voorgoed in Nederland. “Ik leef al ruim zestig jaar in Nederland, langer dan ik ooit in Duitsland ben geweest.” Een grensgeval misschien, maar inmiddels vooral een man die zich thuis voelt aan deze kant van de grens.
Creativiteit die al vroeg de kop opstak
Wolfram was als kind al voortdurend aan het knutselen, versieren en bedenken. “Ik was altijd al een
beetje visueel ingesteld”, zegt hij. Op zijn zeventiende maakte Wolfram zelfs zijn eerste linoleumsnede, in diepdruk afgedrukt: een vroege, serieuze stap richting beeldend werk.
In zijn familie was Wolfram de enige met een uitgesproken creatieve kant. Zijn vrouw hield wél van kleur en opvallende kleding. Met een lach voegt Wolfram toe: “We deden naast de kunst ook een kunstje en kregen drie kinderen.” Die kinderen zijn niet echt creatief, al zit er bij zijn dochter toch een duidelijke link: ze werkt bij De Telegraaf als modejournalist, reist de wereld over en schreef een eigen modeboek. Een creatieve lijn die misschien niet breed is, maar bij Wolfram wel duidelijk en vroeg aanwezig.
Creativiteit met een knipoog
Wat maakt Wolfram eigenlijk voor kunst? Hij glimlacht meteen: “Als je me beter kent, weet je dat je niet altijd een serieus antwoord krijgt.” Wolfram speelt graag met associaties, dingen aan elkaar koppelen die niets met elkaar te maken hebben. Dat doet hij niet alleen met zijn handen of in zijn beeldend werk, maar net zo goed met woorden. Het resultaat, een aforisme kan ludiek, diepzinnig, grappig, sarcastisch, kritisch of relativerend worden opgevat. In het geval van dubbelzinnigheid, maak je zelf een keuze. “Je verbindt iets, maakt er een grap van, en dat is óók creativiteit. Soms pakt het goed uit, soms moet ik snel wegwezen,” zegt Wolfram met een brede lach. "Ik vecht al heel mijn leven met de Belastingdienst, maar ik geef nooit op!” Zijn kunst is dus niet alleen wat je ziet, maar ook hoe hij denkt: onverwacht, speels en altijd met een vleug humor.
Hoe Wolfram zijn eigen creatieve wereld bouwde
Na de middelbare school volgde Wolfram in Essen opleidingen tot decorateur, grafisch ontwerper én een kunstopleiding aan de Folkwang Universität der Künste. Zijn carrière begon bij het grote warenhuis Karstadt, waar hij werkte als decorateur. Ook zijn vrouw woonde en werkte daar een paar jaar. Toch bleef Nederland trekken: Wolfram wilde het land beter leren kennen.
Hij vond werk bij het grootste warenhuis van Nederland, de voormalige V&D in Den Haag, en een woning in Maasluis: een flatje aan de Waterweg. “Het was prachtig, schepen die voorbijkwamen… gewoon fantastisch”, aldus Wolfram. Later verhuisde het gezin naar Schipluiden, waar ze bleven hangen en de kinderen opgroeiden.
 |
 |
 |
In de jaren tachtig zette Wolfram een grote stap: hij opende in Zoetermeer zijn eigen zeefdrukkerij SQ Zeefdruk. “Ik heb al die jaren geen woning kunnen vinden in Zoetermeer en reed elke dag die 25 kilometer vanuit Schipluiden. Ik werkte hier dag en nacht”, geeft Wolfram aan. Concepten bedenken en creatieve oplossingen verzinnen waren altijd al zijn sterke punten. Niet vreemd dus dat hij in 1987 Q‑idee oprichtte: een bedrijf dat autonome kunstwerken, ontwerpen en creatieve concepten leverde. In het pand van de zeefdrukkerij werden deze werken tentoongesteld én kon Wolfram zijn verzamelingen kwijt.
Want verzamelen doet hij als geen ander. “Dat is langzaam zo gegroeid. Ik heb heel veel oplossingen bedacht voor reclame en zo.” Wolfram heeft een grote collectie gapers, maar ook zo’n 200 houten kistjes met complexe kerfsneden. Die verzamelwoede en creativiteit kwamen uiteindelijk samen in wat hij zelf noemt: het grootste geheime museum van Zoetermeer: Q‑Seum.
Door technische ontwikkelingen stopte de zeefdrukkerij in 2019. Sinds 2022 woont Wolfram zelf in Zoetermeer. Hij was ruim 58 jaar samen met zijn vrouw voordat zij overleed. “Het pand hier is mijn thuis. Ik wilde niet in Schipluiden alleen gaan zitten en wegkwijnen”, zegt Wolfram terugkijkend. “Ik had mijn connecties hier, daarom ben ik hier gaan wonen.”
 |
 |
 |
Structuur die je kunt voelen
Structuur is voor Wolfram geen techniek, maar een manier van kijken. In zijn werk vormt het de rode draad: gebruikte materialen krijgen een tweede leven, nieuwe vormen ontstaan uit oude restanten, en elk oppervlak nodigt uit om niet alleen te kijken maar bijna te voelen.
Wolfram werkt met structuur en textuur. Twee begrippen die voor hem onlosmakelijk verbonden zijn. Structuur gaat over zichtbare patronen: lijnen, herhalingen, nerven, groeven. Textuur is de huid van het werk: ruw, glad, korrelig, zacht of geschuurd.
“De combinatie geeft mijn werk diepte en levendigheid”, legt Wolfram geduldig uit. “Iedereen haalt er een ander gevoel uit, afhankelijk van de kleuren en de compositie.”
Zijn fascinatie voor natuur en cultuur zie je terug in de herhaling van elementen. “Herhaling versterkt het effect van een werk”, legt Wolfram verder uit. Wolfram werkt het liefst groot en verbindt materialen of thema’s die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. “Het materiaal is vaak de aanleiding voor het idee, maar soms vraagt een idee juist om een bepaald materiaal.” Zo ontstaat kunst die niet alleen zichtbaar is, maar tastbaar lijkt: structuur met een textuur, precies zoals Wolfram het bedoelt.
 |
 |
 |
Q-seum: Wolfram’s Art Factory vol verhalen, structuur en creativiteit
De Industrieweg 5 is tegenwoordig het atelier van Wolfram, een ruime hal die hij in 2000 achter zijn voormalige zeefdrukkerij liet bouwen. Het pand is inmiddels niet meer van hem, maar hij huurt de ruimte nog steeds. En voorlopig blijft hij er gewoon zitten.
Deze enorme hal is meer dan een atelier: het is het levende museum Q‑Seum, gevuld met kunstschatten groot en klein. Het is een plek waar kunst kijken én kunst maken centraal staan.
Creativiteit ziet Wolfram als een middel tegen onverschilligheid en als een manier om respect voor elkaars zienswijze te vergroten. “Ook het oplossen van problemen vraagt om creativiteit. Je kunt het zo gek niet bedenken”, zegt Wolfram.
 |
 |
 |
Veel bekende en onbekende Zoetermeerse kunstenaars waren al te gast in het Q‑Seum. In de hal, door Wolfram liefkozend de Art Factory genoemd, werken stagiaires, vrijwilligers en aankomende kunstenaars onder zijn begeleiding aan nieuw werk. Ze leren daar kijken, zien en experimenteren. “Ik maak mijn eigen werk vaak samen met stagiaires. Het samenwerken met andere creatieve mensen is een uitwisseling van zienswijzen met ontelbare mogelijkheden.”
De kunstenaar die altijd blijft tonen, maar niet altijd zichtbaar wil zijn
Wolfram exposeerde jarenlang op allerlei plekken. Zijn werk hing in het voormalige NH‑hotel, bij het Terratorium van Terra Art Projects, in Kunstgarage Franx en zelfs tijdens Gluren bij de Buren was Wolfram te zien. Tegenwoordig treedt hij minder naar buiten. Het Q‑Seum herbergt een enorme collectie, maar heeft geen vaste openingstijden en is alleen op afspraak te bezoeken. Wolfram houdt dat bewust zo: “Als ik veel reclame maak, zit ik vast aan vaste tijden en dat wil ik liever niet.”
In 2016 gooide hij de deuren nog wijd open voor een grote verkooptentoonstelling, inclusief een spraakmakende expositie met onbekend werk van Anton Heyboer en een kledingpresentatie van Petra Heyboer, het ‘levende kunstwerk’.
Datzelfde jaar werd Wolfram genomineerd voor de Zoetermeerse Publieksprijs Kunst & Cultuur. Trots toont hij het bronzen visdiefje. “Ik heb niet zo veel met prijzen meegedaan, maar hier ben ik wel blij mee”, erkent Wolfram. Een kunstenaar die niet schreeuwt om aandacht, maar wel een leven lang zichtbaar blijft: precies op zijn eigen manier. Wolfram gaat door zolang hij kan, daar zijn zijn kinderen het helemaal mee eens. Toch vragen ze zich soms af wat ze later met alles uit het Q‑Seum moeten doen. Wolfram stelde hen gerust met een typisch Wolfram‑antwoord: “Ik heb het aangemerkt als grafbijlage. De bedoeling is dat het allemaal het graf mee ingaat.” Maar zijn zoon had daar zo zijn eigen kijk op: “Weet je wel wat die piramides tegenwoordig kosten?” Wolfram lacht, maar wordt even stil: “Ik hoop dat een deel nog bewaard blijft”, rondt hij peinzend af.
Een kunstenaar die zijn nalatenschap met humor benadert, maar tegelijk hoopt dat zijn wereld van ideeën, structuren en vondsten blijft voortleven. Voor meer informatie over Wolfram Querfurth zie zijn website en facebookpagina. Wolfram nomineert graag Janin Shaban als een van de volgende in deze rubriek.
Foto’s en copyrights Wolfram Querfurth
Tekst Christ van Gestel
Overzicht Kunstenaar in Beeld
Alle Zoetermeerse kunstenaars die in onze vaste rubriek: ‘Kunstenaar in Beeld’, aan bod zijn gekomen kunt u hier terugvinden: Overzicht Kunstenaars in beeld.Overzicht Kunstenaars in beeld.
