Diep geraakt door een documentaire over de Teherankinderen - Joodse weeskinderen die via Polen, Rusland en Kazachstan naar Palestina vluchtten – verdiepte Nicolette Knobbe zich hier in. Daarbij viel één persoon haar op. Ze reconstrueerde zijn reis en schreef daarover De vlucht van David Brenner.
Schrijven is voor Knobbe niet nieuw. Eerder publiceerde ze samen met haar dochter verschillende reisboeken over reizen met een camper. Met deze roman is ze een nieuwe weg ingeslagen — en komt een lang gekoesterde wens uit. “Dit genre vind ik het leukste om te schrijven”, vertelt ze openhartig. “Als je hier een dag mee bezig bent geweest, heb je het gevoel dat je ondergedompeld bent in een compleet andere tijd.”
Het boek vertelt het verhaal van de tienjarige David Brenner, die in 1938 samen met zijn moeder en zusje Sara uit hun huis in Keulen wordt verdreven. Op de vlucht naar Oost-Polen belandt het gezin van de regen in de drup: de Sovjetbezetting leidt tot deportatie naar een Siberisch werkkamp, waar zijn moeder de kou niet overleeft. Als elfjarige zorgt David voor zijn zusje, maar ook Sara overleeft de tocht naar Kazachstan niet — ze bezwijkt aan de honger. Alleen en uitgeput vindt David uiteindelijk aansluiting bij de zogeheten Teherankinderen, een groep Joodse weeskinderen die in 1943 vanuit Centraal-Azië naar Palestina worden geëvacueerd.
De hoofdpersoon is gebaseerd op het leven van Joe Rosenbaum. “Alles in het boek is echt gebeurd, maar ik heb bewust voor een andere naam gekozen omdat me dat iets meer schrijfruimte geeft”, licht Knobbe toe. “Ik heb hem in het boek ook twee jaar ouder gemaakt, omdat het anders bijna ongeloofwaardig is wat hij op zo’n jonge leeftijd heeft meegemaakt.”
Het boek is op een toegankelijke manier geschreven. “Het is een geschiedenisboek, geen politiek verhaal. Ik hoop dat lezers meer begrip krijgen voor mensen die hun land moeten ontvluchten. Tegelijkertijd wil ik de veerkracht laten zien van mensen in die situatie — wat er ook gebeurde, ze bleven altijd hoop houden.” Tijdens lezingen voor o.a. scholen, bibliotheken en musea gaat Knobbe dieper in op de politieke en maatschappelijke omstandigheden van die periode in de Tweede Wereldoorlog.
Rosenbaum overleed in 2023 op 92-jarige leeftijd in Californië. Knobbe heeft hem nooit persoonlijk ontmoet, maar via een Amerikaanse schrijver kreeg ze contact met zijn vrouw en twee zonen, van wie ze foto’s uit het familiealbum mocht gebruiken. Binnenkort staat een ontmoeting met een van de zonen in Nederland gepland. “Dat vind ik heel bijzonder. Door het schrijven over zijn vader voel je zo iemand zo goed te kennen dat het lijkt alsof je elkaar al kent.” De familie is blij dat het boek er is. “Ze vinden het belangrijk dat deze verhalen ook nu nog worden verteld.”
De vlucht van David Brenner is te bestellen via bol.com. Knobbe doneert 50% van haar royalty’s aan UNICEF — zodat kinderen de bescherming krijgen die David moest missen. www.nicoletteknobbe.nl.
Bron foto: Nicolette Knobbe
