Denk je aan het Nederlandse carnaval, dan is de grote kans dat de gedachten van menigeen meteen naar het volksfeest onder de grote rivieren gaan. Maar ook boven de grote rivieren wordt carnaval gevierd. En tot in de jaren tachtig werd het ook in Zoetermeer gevierd.
Vastelavond in de zestiende eeuw
De vroegste verhalen van Vastelavond in Zoetermeer gaan terug tot 1584. Predikant Van Beeck schreef destijds in een briefwisseling met Arent Cornelisz., predikant in Delft, dat de Vastenavond van dinsdagavond 14 februari 1584 met zoveel baldadigheid door de jonge lieden plaatsvond, dat hij het nauwelijks kon geloven.
Door de uitspattingen en buitensporigheden tijdens het vieren van carnaval kwamen de vieringen in heel Nederland steeds meer ter discussie te staan, en uiteindelijk zou in de protestantse delen van Nederland in de zestiende eeuw het carnaval worden teruggedrongen en grotendeels verdwijnen uit het straatbeeld. Maar in de katholieke gemeenschappen bleef het bestaan, en het is misschien ook daarom niet zo gek dat dit volksfeest tot ver in de twintigste eeuw in het deels katholieke Zoetermeer nog bleef voortbestaan.
Carnaval in de twintigste eeuw
Even een feitje tussendoor. Tijdens het carnaval hebben veel dorpen en steden in Nederland een alternatieve naam. Bekende namen zijn Kielegat, Oeteldonk en Lampegat. Zoetermeer heeft ook een alternatieve naam tijdens carnaval: Soetelanden.
In de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw kende Zoetermeer twee bloeiende carnavalsverenigingen: ‘De Soetelieten’ en ‘De Palenbijters’. Er werden concerten door fanfare-orkesten georganiseerd, er was een kindercarnaval (georganiseerd door de carnavalverenigingen samen met Stichting Doewiets) met een groot opgezette carnavalsoptocht, er reden rijk versierde praalwagens door de dorpsstraat, en er waren maar liefst twee prinsen carnaval.
Uiteindelijk kwam er toch een eind aan de carnavalstraditie in Zoetermeer. Een van de redenen was dat de grootschalige optochten te duur werden. In 1988 organiseerden ‘De Soetelieten’ voor de laatste keer carnaval in Zoetermeer.
Foto 1: Carnaval bij de R.K. Sint Nicolaasschool.; bron: fotograaf Simon Smit; HGOS; geheugenvanzoetermeer.nl
Foto 2: Carnaval in de Meerbloem aan de Dorpsstraat nr. 121.; bron: HGOS; geheugenvanzoetermeer.nl
Foto 3: Carnaval van de Soetelieten in de Meerbloem aan de Dorpsstraat nr. 121. Willem van Achteren (rechts) kijkt toe hoe Mw. van Achteren wordt geridderd door Prins Carnaval. Op de achtergrond 2e van links: Hr. Boonekamp en rechts daarnaast Piet van der Burg.; bron: HGOS; geheugenvanzoetermeer.nl
Bronvermelding:
Titel: Feesten in Zoetermeer; samenstelling: Joke de Kler; redactie: Ton Vermeulen en Ronald Grootveld; uitgave: Gemeente Zoetermeer, MBW, Bureau Monumentenzorg, Historisch Genootschap Oud Soetermeer, 2006
Titel: Zoetermeer, een Hollands tweelingdorp; auteur: P.G. Hoefnagel; uitgave: Europese Bibliotheek – Zaltbommel, 1980
https://www.nationalgeographic.nl/cultuur-samenleving/a70311417/carnaval-katholieke-wortels
Tekst: Sacha van Vlaardingen
